مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما يَعْمَلُونَ . » « 1 » . و بالاخره : « وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً . » « 2 » و اين آيهء آخرى ، علاوه بر اين‌ها اين احسان موعود را به عنوان پاداش آن‌ها مطرح نمىكند ، بلكه نوعى از امتحان و آزمايش مىداند . بنابراين ؛ در حالات شديد خطر ، متمرّدان و سركشان را نه تنها از مال و ثروتشان ، بلكه از زندگىشان نيز محروم مىسازد ، امّا در حالت فساد همگانى خداى سبحان در اين رويارويى تمام افراد را نابود و هلاك مىكند : « وَ كَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَ هِيَ ظالِمَةٌ . » « 3 » ، « فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْناها تَدْمِيراً . » « 4 » . طبيعى است كه اين به استثناى كسانى است كه دليلى بر احسان و طاعتشان دارند و خداوند آنان را از افتادن در هلاكت نجات مىدهد : « نَجَّيْناهُمْ بِسَحَرٍ نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنا كَذلِكَ نَجْزِي مَنْ شَكَرَ . » « 5 » ، « إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ . » « 6 » . و هم‌چنين قرآن كريم بدون توقّف ، تاريخ امّت‌هاى گنه‌كار را مطرح مىكند تا اين‌كه براى ستمگرانى كه مانند پيشينيانشان در روى زمين عمل مىكنند ، تجسّم‌بخش هميشگى در ذهنشان باشد ، به‌ويژه كافران زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه نه بهتر از پيشينيان بودند و نه قدرتمندتر از آنها : « أَ كُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ أُولئِكُمْ أَمْ لَكُمْ بَراءَةٌ فِي الزُّبُرِ . » « 7 » ، بلكه برعكس آنها بودند : « مَكَّنَّاهُمْ فِي

--> ( 1 ) - مائده ( 5 ) آيهء 66 : اگر آنها تورات و انجيل را برپا دارند ( و آن را به عنوان يك دستور العمل به كار بندند ) و به همهء آنچه از طرف پروردگارشان نازل شده . از كتب پيشين و قرآن بدون تبعيض عمل كنند ، از آسمان و زمين نعمت‌هاى الهى فراخواهد گرفت ، با اين‌كه بسيارى از آن‌ها بدكارند ، ولى جمعيّتى معتدل و ميانه‌رو در ميان آنها وجود دارد . ( 2 ) - جنّ ( 72 ) آيهء 16 : اگر آنها ( جنّ و انس ) در راه ايمان استقامت ورزند ، با آب فراوان سيرابشان مىكنيم . ( 3 ) - هود ( 11 ) آيهء 102 : ( آرى ) اين‌چنين بود مجازات پروردگار تو نسبت به شهرها و آبادىها كه ستم مىكردند ، هنگامى كه آنها را تسليم هلاكت كرد . ( 4 ) - اسراء ( 17 ) آيهء 16 : و استحقاق مجازات يافتند ، آنها را به شدّت درهم مىكوبيم . ( 5 ) - قمر ( 54 ) آيه‌هاى 34 و 35 : سحرگاهان از آن ( سرزمين بلا ) رهايى بخشيديم ، نعمتى بود از ناحيهء ما ، آرى اين‌گونه كسى را كه شكر كند ، پاداش مىدهيم . ( 6 ) - صافات ( 37 ) آيهء 80 : ما اين‌گونه نيكوكاران را پاداش مىدهيم . ( 7 ) - قمر ( 54 ) آيهء 43 : آيا كافران شما بهتر از آنانند يا براى شما امان‌نامه‌اى در كتاب‌هاى آسمانى نازل شده است !